Τελομερή, Τρόπος ζωής & Γήρανση

 Τελομερή, Τρόπος ζωής & Γήρανση
Τα τελομερή είναι συγκεκριμένες δομές DNA-πρωτεΐνης που βρίσκονται στα δύο άκρα κάθε χρωμοσώματος, και προστατεύουν το γονιδίωμα από τη νουκλεολυτική αποικοδόμηση, μη αναγκαίο ανασυνδυασμό, την επισκευή και τη διαχρωμοσωμική σύντηξη.

Επομένως, διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη διατήρηση της πληροφόρησης στο γονιδίωμα μας. Με κάθε κυτταρική διαίρεση ένα μικρό μέρος του τελομερούς DNA χάνεται ως αποτέλεσμα της φυσιολογικής κυτταρικής διαδικασίας, όμως όταν το μήκος των τελομερών φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο, το κύτταρο υφίσταται γήρανση ή και απόπτωση. Με αυτό τον τρόπο το μήκος των τελομερών μπορεί να χρησιμεύσει ως βιολογικό ρολόι που καθορίζει τη διάρκεια ζωής ενός κυττάρου και ενός οργανισμού.

Ορισμένοι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορούν να επιταχύνουν τη μείωση των τελομερών προκαλώντας βλάβες στο DNA ή ειδικότερα στα τελομερή και συνεπώς να επηρεάσουν την υγεία και τη διάρκεια ζωής ενός ατόμου.

Στην  παρούσα ανασκόπηση παρουσιάζονται  παράγοντες του τρόπου ζωής που μπορεί να επηρεάσουν δυσμενώς την υγεία και τη διάρκεια ζωής μέσω της επιτάχυνση της βράχυνσης των τελομερών και επίσης παράγοντες που δρουν προστατευτικά στα τελομερή και την υγεία ενός ατόμου. Η παρούσα ανασκόπηση δημοσιεύθηκε στο περιοδικό National Institute of Health.

Το μήκος των τελομερών μειώνεται με την ηλικία και μπορεί να προβλέψει τη διάρκεια ζωής. Τα κανονικά διπλοειδή κύτταρα χάνουν μήκος από τα τελομερή με κάθε κυτταρική διαίρεση και ως εκ τούτου έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής. Το μήκος των τελομερών συσχετίζεται αρνητικά με την ηλικία ενώ η έκφραση της p16, η οποία αυξάνει στα γηρασμένα κύτταρα, συσχετίζεται θετικά με την ηλικία.

Η δραστηριότητα της τελομεράσης, η ικανότητα να προστίθενται τελομερικές επαναλήψεις στα άκρα των χρωμοσωμάτων, υπάρχει στα βλαστικά κύτταρα, αιμοποιητικού και ορισμένα άλλα κύτταρα τα οποία ανανεώνονται ταχέως, αλλά είναι εξαιρετικά χαμηλά ή απών στα φυσιολογικά σωματικά κύτταρα. Διαγονιδιακή διέγερση του γονιδίου τελομεράσης σε φυσιολογικά ανθρώπινα κύτταρα επεκτείνει τη διάρκεια ζωής τους.

Μελέτη έδειξε ότι άτομα με μικρότερα τελομερή είχαν σημαντικά χαμηλότερη επιβίωση λόγω του υψηλότερου ποσοστού θνησιμότητας που προκλήθηκε από καρδιακές και μολυσματικές ασθένειες. Η προοδευτική μείωση των τελομερών οδηγεί σε γήρανση, αποπτωτικό κυτταρικό θάνατο ή ογκογόνο μετασχηματισμός σωματικών κυττάρων σε διάφορους ιστούς. Το μήκος του τελομερούς το οποίο επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες του τρόπου ζωής, μπορεί να καθορίσει τη συνολική υγεία, τη διάρκεια ζωής και το ποσοστό γήρανσης του ατόμου.

Ορισμένοι παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης και η κακή διατροφή μπορεί να αυξήσει το ρυθμό βράχυνσης του τελομερούς οδηγώντας σε ασθένεια ή πρόωρο θάνατο.

Η επιταχυνόμενη σμίκρυνση του τελομερούς σχετίζεται με την πρόωρη εμφάνιση πολλών προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την ηλικία συμπεριλαμβανομένης της στεφανιαίας νόσου, καρδιακή ανεπάρκεια, διαβήτη, αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης  καρκίνου και οστεοπόρωση. Άτομα στα οποία τα τελομερή των λευκοκυττάρων είναι βραχύτερα από το αντίστοιχο μέσο μήκος τελομερούς έχουν τρεις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Τα βραχύτερα τελομερή μπορούν επίσης να προκαλέσουν γονιδιωματική αστάθεια με τη μεσολάβηση της διαχρωμοσωματικής σύντηξης και αυτό μπορεί να συμβάλει στην σταθεροποίηση του τελομερούς και την ανάπτυξη του καρκίνου.

Ωστόσο, η αναστολή των μηχανισμών συντήρησης των τελομερών και η συνεχιζόμενη μείωση του τελομερούς προκαλούν γήρανση ή και απόπτωση σε αθάνατα / καρκινικά κύτταρα. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι τα βραχύτερα τελομερή αποτελούν παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο.

Άτομα με μικρότερα τελομερή φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου πνευμόνων, κύστης, νεφρικών κυττάρων, γαστρεντερικού, της κεφαλής και του αυχένα. Ορισμένα άτομα μπορεί επίσης να γεννηθούν με βραχύτερα τελομερή ή μπορεί νε έχουν γενετική διαταραχή που οδηγεί σε βραχύτερα τελομερή και έτσι να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν πρόωρη στεφανιαία νόσο και
πρόωρη γήρανση.

Το κάπνισμα συσχετίζεται με επιταχυνόμενη μείωση του τελομερούς με τον αριθμό των τσιγάρων να φαίνεται να συσχετίζεται αρνητικά με το μήκος των τελομερών. Έχει παρατηρηθεί μια δοσοεξαρτώμενη αύξηση της βράχυνσης των τελομερών στα κύτταρα αίματος των καπνιστών. Η φθορά που προκαλείται στο τελομερές από το κάπνισμα ενός πακέτου τσιγάρων την ημέρα για μια περίοδο 40 ετών ισοδυναμεί με 7,4 χρόνια ζωής.

Επίσης άλλοι ερευνητές πρότειναν ότι το μήκος του τελομερές μπορεί να χρησιμεύσει ως βιοδείκτης για την αξιολόγηση της οξειδωτικής βλάβης που προκαλείται από το κάπνισμα και μπορεί επίσης να προβλέψει το ρυθμό με τον οποίο ένα άτομο γερνάει. Το κάπνισμα αυξάνει το οξειδωτικό στρες, επιταχύνει τη βράχυνση του τελομερούς και μπορεί να αυξήσει το ρυθμό της διαδικασίας γήρανσης.

Η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με αυξημένο οξειδωτικό στρες και βλάβες στο DNA. Η περιφέρεια μέσης και ο ΔΜΣ συσχετίζονται σημαντικά με αυξημένα επίπεδα αντιδραστικών ειδών οξυγόνου στο πλάσμα και στα ούρα, καθώς και το  BMI συσχετίζεται έντονα με βιοδείκτες βλάβης του DNA, ανεξάρτητα από την ηλικία. Το οξειδωτικό στρες μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο DNA και μπορεί επομένως να επιταχύνει τη μείωση των τελομερών.

Τα τελομερή σε παχύσαρκες γυναίκες έχουν αποδειχθεί να είναι σημαντικά μικρότερα από εκείνες των πιο αδύνατων γυναικών της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Η υπερβολική απώλεια μήκους τελομερών σε παχύσαρκα άτομα υπολογίστηκε ότι είναι ισοδύναμη με τα 8,8 έτη ζωής αποτέλεσμα που φαίνεται να είναι χειρότερο από το κάπνισμα. Η παχυσαρκία έχει  αρνητικές επιπτώσεις στα τελομερή και μπορεί επίσης να επιταχύνει τη διαδικασία της γήρανσης.

Το άγχος σχετίζεται με την απελευθέρωση των γλυκοκορτικοειδών ορμονών από τα επινεφρίδια. Αυτές οι ορμόνες έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τα επίπεδα των αντιοξειδωτικών πρωτεϊνών και μπορεί συνεπώς προκαλούν αυξημένη οξειδωτική βλάβη στο DNA και επιταχυνόμενη βράχυνση των τελομερών.
Οι γυναίκες, που εκτίθενται σε άγχος στην καθημερινότητά τους, έχει φανεί ότι έχουν αυξημένη οξειδωτική πίεση, μειωμένης δραστικότητας της τελομεράσης και βραχύτερα τελομερή μονοπύρηνων κύτταρα περιφερικού αίματος, σε σχέση με τις γυναίκες στην ομάδα ελέγχου.

Η διαφορά στο μήκος των τελομερών σε αυτές τις δύο ομάδες γυναικών ήταν ισοδύναμη σε 10 χρόνια ζωής, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι γυναίκες που υποφέρουν από άγχος κινδυνεύουν από την πρώιμη έναρξη της νόσου σχετιζόμενων με την ηλικία προβλημάτων υγείας. Το άγχος επηρεάζει δυσμενώς την υγεία και τη μακροζωία.

Διατροφή: Το μήκος των τελομερών συσχετίζεται θετικά με διαιτητική πρόσληψη φυτικών ινών και αρνητικά με την περιφέρεια της μέσης και τη διατροφική πρόσληψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, ιδιαίτερα λινολεϊκού οξέος. Επίσης μια μείωση της πρόσληψης πρωτεϊνών από τα τρόφιμα φαίνεται να αυξάνουν τη μακροζωία.

Το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής των Ιαπώνων σχετίζεται με τη χαμηλή πρόσληψη πρωτεϊνών και υψηλή πρόσληψη υδατανθράκων στη διατροφή. Η δίαιτα που περιέχει ωμέγα-3 αντιοξειδωτικά λιπαρά οξέα συσχετίζεται με μειωμένο ρυθμό βράχυνσης των τελομερών, ενώ η έλλειψη αυτών των αντιοξειδωτικών συσχετίζεται με την αύξηση του ποσοστού φθοράς των τελομερών στων συμμετεχόντων στη μελέτη.

Οι γυναίκες που κατανάλωναν μια δίαιτα χαμηλή σε αντιοξειδωτικά είχαν βραχύτερα τελομερή και μέτριο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, ενώ η κατανάλωση μιας διατροφής πλούσιας σε αντιοξειδωτικά όπως η βιταμίνη Ε, η βιταμίνη C και η βήτα-καροτίνη συσχετίστηκε με μακρύτερα τελομερή και μικρότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Τα αντιοξειδωτικά μπορούν να προστατεύσουν τα τελομερή DNA από την οξειδωτική βλάβη που προκαλείται από εξωγενείς και ενδογενείς παράγοντες.

Η διάρκεια άσκησης σχετίζεται αντιστρόφως με βιοδείκτες για βλάβες στο DNA και στα τελομερή και στην έκφραση της p16, βιοδείκτη γήρανσης του ανθρώπινου κυττάρου. Η άσκηση μπορεί να μειώσει το επιβλαβές λίπος και να βοηθήσει στην ταχύτερη αποβολή αποβλήτων, οδηγώντας σε μειωμένο οξειδωτικό στρες και διατήρηση του DNA και του τελομερούς.

Σε ανθρώπινα λευκοκύτταρα που προέρχονται από τους αθλητές, διαπιστώθηκε  αυξημένη δραστικότητα τελομεράσης και μειωμένη βράχυνση του τελομερούς, σε σχέση με τους μη αθλητές. Η άσκηση φαίνεται να σχετίζεται με μειωμένο οξειδωτικό στρες και στην αυξημένη έκφραση πρωτεϊνών σταθεροποίησης τελομερών  και συνεπώς να μπορεί να μειώσει το ρυθμό της γήρανσης και τις ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία.

Τα τελομερή κονταίνουν με την ηλικία και η προοδευτική μείωση των τελομερών οδηγεί σε γήρανση ή και απόπτωση. Τα βραχύτερα τελομερή εμπλέκονται στη γονιδιωματική αστάθεια και την ογκογένεση. Το κάπνισμα, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, η παχυσαρκία, το άγχος και η ανθυγιεινή διατροφή αυξάνουν την οξειδωτική δράση και το ρυθμό βράχυνσης των τελομερών. Ένα πρότυπος μεσογειακός τύπος διατροφής που είναι πλούσιος σε αντιοξειδωτικά και καλά λιπαρά θα βοηθούσε στην προστασία του μεγέθους των τελομερών.

Πηγή:
Σχετικό προϊόν: Reyouth
Πείτε μας τη γνώμη σας
Παρακαλώ Επιλέξτε Βαθμολογία...

Παρακαλώ Εισάγετε Όνομα...

Παρακαλώ ελέγξτε το πεδίο ασφαλείας.
Ευχαριστούμε για τον χρόνο σας. Είναι σημαντική για εμάς η άποψή σας! Το σχόλιο σας θα εμφανιστεί σε λίγο.
Είσοδος Μελών
Διεύθυνση E-Mail:
Κωδικός:
Νέος Πελάτης
Είστε νέος πελάτης;
Με τη δημιουργία λογαριασμού στο Natural Doctor έχετε τη δυνατότητα να ψωνίζετε πιο γρήγορα, να είστε ενημερωμένοι για την κατάσταση των παραγγελιών σας, και να κρατάτε αρχείο των παραγγελιών που έχετε κάνει.